HIFU SMAS - dlaczego głębokość działania ma znaczenie w zabiegach liftingujących?

HIFU SMAS wykorzystuje skupioną energię ultradźwiękową do tworzenia punktowych stref termicznych na określonych poziomach tkanek. Głębokość działania ma kluczowe znaczenie dla efektu liftingu i bezpieczeństwa, ponieważ przetworniki 1,5, 3,0 i 4,5 mm są projektowane do oddziaływania na różne warstwy twarzy.

• Nominalna głębokość przetwornika określa położenie ogniska energii, ale rzeczywista anatomia różni się pomiędzy pacjentami i obszarami twarzy.
• Poziom 1,5 mm wiąże się przede wszystkim z bardziej powierzchownymi warstwami, a 3,0 mm z głębiej położoną częścią skóry właściwej.
• Ogniskowanie na 4,5 mm może sięgać warstw podskórnych i powierzchownej powięzi mięśniowej, lecz nie w każdym miejscu znajduje się ona dokładnie na tej samej głębokości.
• Łączenie kilku poziomów pozwala oddziaływać na różne komponenty wiotkości, ale nie oznacza, że każdy pacjent wymaga wszystkich dostępnych przetworników.
• Zbyt głęboka albo źle zaplanowana aplikacja może zwiększać ryzyko oddziaływania na tkankę podskórną, nerwy lub inne struktury znajdujące się poza planowanym celem.

Zobacz też: HIFU do gabinetu – dla kogo będzie dobrą inwestycją

Dlaczego głębokość działania HIFU decyduje o efekcie liftingu?

Głębokość działania decyduje o tym, w której warstwie powstaną punkty koagulacji termicznej, dlatego jest jednym z podstawowych parametrów planowania procedury. Energia nie działa jednakowo w całej drodze przechodzenia przez tkanki — jest koncentrowana w ognisku zaprojektowanym dla konkretnego przetwornika.

Badanie histologiczne opublikowane w 2024 roku wykazało po zastosowaniu systemu mikroogniskowanych ultradźwięków charakterystyczne punkty termiczne na nominalnych głębokościach 1,5, 3,0 oraz 4,5 mm, odpowiadających użytym przetwornikom. W obszarach tych obserwowano denaturację kolagenu, a następnie aktywację procesów związanych z przebudową macierzy zewnątrzkomórkowej, w tym zmianami ekspresji elastyny.

Efekt nie polega zatem na równomiernym podgrzaniu całej grubości tkanek. Fala ultradźwiękowa jest skupiana w niewielkich punktach, pomiędzy którymi pozostają niepoddane koagulacji obszary. To właśnie taki frakcyjny sposób oddziaływania odróżnia tę metodę od technologii ogrzewających większą objętość tkanki w sposób bardziej rozproszony.

FDA opisuje estetyczne systemy skoncentrowanych ultradźwięków jako urządzenia wykorzystujące energię do wywołania miejscowego ogrzewania prowadzącego do koagulacji albo mechanicznego oddziaływania na komórki. W Stanach Zjednoczonych urządzenia tej kategorii przeznaczone do zastosowań estetycznych podlegają kontroli klasy II.

Jak HIFU SMAS wykorzystuje poziomy 1,5 mm, 3,0 mm i 4,5 mm?

HIFU SMAS wykorzystuje różne głębokości po to, aby kierować energię do odmiennych warstw strukturalnych, a nie po to, żeby stopniowo zwiększać „siłę” procedury. W systemach stosowanych do estetycznej terapii twarzy 1,5 mm jest kojarzone przede wszystkim z powierzchowną skórą właściwą, 3,0 mm z głębszym poziomem skóry, a 4,5 mm może obejmować warstwy podskórne i powierzchowną powięź mięśniową.

Badania na skórze twarzy i szyi pobranej ze zwłok pokazały strefy koagulacji w środkowej i dolnej części skóry właściwej przy ogniskowaniu 3 mm, natomiast przy 4,5 mm zmiany obejmowały obszar od tłuszczu podskórnego do powierzchownej warstwy mięśniowo-powięziowej albo mięśnia szerokiego szyi. Jednocześnie obserwowano również strefy przedogniskowe, co pokazuje, że rzeczywisty rozkład energii nie ogranicza się do pojedynczej matematycznej płaszczyzny.

Współczesny przegląd anatomii i technologii ultradźwiękowych podkreśla, że systemy mikroogniskowane z obrazowaniem wykorzystują zakres mniej więcej 1,5–4,5 mm do pracy w głębokiej skórze właściwej oraz w powierzchownej warstwie mięśniowo-powięziowej. Nie oznacza to jednak, że wartość 4,5 mm zawsze trafia dokładnie w tę samą strukturę. Grubość skóry, tkanki podskórnej i położenie powięzi różnią się pomiędzy okolicami oraz osobami.

W praktyce poszczególne poziomy można rozumieć funkcjonalnie:

• 1,5 mm pozwala kierować punkty termiczne bardziej powierzchownie i jest wykorzystywane w protokołach ukierunkowanych na jakość oraz napięcie bardziej powierzchownych warstw.
• 3,0 mm oddziałuje głębiej, gdzie istotną rolę odgrywają kolagen i elastyna głębszej części skóry właściwej.
• 4,5 mm umożliwia pracę na poziomie obejmującym głębokie tkanki miękkie i powierzchowną warstwę mięśniowo-powięziową w odpowiednich okolicach.
• Połączenie kilku poziomów może tworzyć wielopoziomowy lifting, ale dobór powinien wynikać z anatomii i wskazania, a nie ze schematu stosowanego identycznie u wszystkich pacjentów.

Czy wielopoziomowy lifting rzeczywiście poprawia owal twarzy?

Wielopoziomowy lifting może poprawiać napięcie i kontur u prawidłowo zakwalifikowanych osób z łagodną lub umiarkowaną wiotkością, ponieważ energia jest dostarczana do kilku warstw uczestniczących w strukturze tkanek twarzy. Nie jest jednak odpowiednikiem chirurgicznego przemieszczenia i umocowania tkanek.

Przegląd systematyczny 16 badań dotyczących mikroogniskowanych ultradźwięków wykazał mierzalną poprawę napięcia, między innymi uniesienie brwi o około 0,47–1,7 mm oraz zmniejszenie pola okolicy podbródkowej w badaniach fotograficznych. Autorzy podkreślili jednak istotną heterogeniczność dostępnych danych. Metaanaliza obejmująca 477 uczestników wykazała poprawę według GAIS u około 77% badanych po 90 dniach i 69% po 180 dniach.

Mechanizm ma również potwierdzenie histologiczne. W badaniu obejmującym trzy poziomy ogniskowania stwierdzono po zabiegu zmiany związane z denaturacją włókien oraz późniejszą przebudową kolagenu i elastyny. Nie należy jednak opisywać tego jako mechanicznego podciągnięcia tkanki w takim znaczeniu, jak podczas operacji. Efekt jest następstwem reakcji termicznej i procesów przebudowy, a nie chirurgicznego przesunięcia warstw.

Istotne jest też rozróżnienie tej technologii od radiofrekwencji czy laserów. RF wykorzystuje prąd o częstotliwości radiowej do generowania ciepła wskutek oporu tkanki, natomiast w ultradźwiękach źródłem energii jest fala akustyczna skupiana przez przetwornik. Lasery opierają działanie na absorpcji światła przez określone chromofory. Różne mechanizmy oznaczają odmienne profile penetracji, działania i rekonwalescencji.

Dlaczego personalizacja parametrów HIFU wpływa na bezpieczeństwo tkanek?

Personalizacja parametrów jest konieczna, ponieważ ta sama nominalna głębokość może odpowiadać innym strukturom u dwóch różnych osób, a nawet w dwóch różnych miejscach na twarzy tego samego pacjenta. Operator urządzenia powinien uwzględniać anatomię, grubość tkanek, przebieg nerwów, ilość podskórnego tłuszczu oraz wskazania przewidziane przez producenta konkretnego systemu.

To szczególnie ważne przy przetwornikach ogniskujących energię głęboko. Jeżeli warstwa docelowa jest cieńsza niż zakładano, punkt termiczny może powstać w innej strukturze niż planowana. Systematyczny przegląd zdarzeń niepożądanych po mikroogniskowanych ultradźwiękach wykazał, że w badaniach naukowych dominowały przejściowe obrzęk, zaczerwienienie i ból, ale w bazie FDA MAUDE raportowano również lipoatrofię, następstwa neurologiczne obejmujące uszkodzenia nerwów, drętwienie, zaburzenia czucia i opadanie tkanek oraz bliznowacenie. Zgłoszenia do takiej bazy nie pozwalają ustalić częstości powikłań, ale wskazują, jakie rodzaje uszkodzeń są możliwe.

Wybierając głowicę HIFU i rozmieszczenie linii, nie powinno się więc kierować zasadą „głębiej znaczy skuteczniej”. Szczególnej ostrożności wymagają okolice, w których pod powierzchnią znajdują się kości, nerwy albo bardzo niewielka ilość podskórnej tkanki. Również bardzo intensywne leczenie naturalnej objętości tłuszczowej nie musi być korzystne dla estetyki twarzy.

Z punktu widzenia regulacyjnego bezpieczeństwo urządzenia także nie powinno być oceniane wyłącznie na podstawie nazwy technologii. FDA wymaga dla estetycznych systemów skupionych ultradźwięków oceny ryzyk i środków kontroli właściwych dla urządzeń klasy II. W Unii Europejskiej zastosowanie sprzętu należy oceniać zgodnie z jego przewidzianym przeznaczeniem, dokumentacją oraz właściwymi wymogami rozporządzenia MDR; samo podobieństwo urządzeń dostępnych na rynku nie oznacza równoważności ich parametrów i wskazań.

Q&A

Czy 4,5 mm zawsze oznacza pracę dokładnie na powięzi?

Nie. Jest to nominalna głębokość ogniska danego przetwornika. Badania histologiczne pokazują, że w odpowiednich okolicach może ona obejmować powierzchowną warstwę mięśniowo-powięziową, ale anatomia konkretnej osoby może przesunąć położenie struktur względem powierzchni.

Czy 1,5 mm działa tylko na drobne zmarszczki?

Nie należy sprowadzać tego poziomu do jednego wskazania. Jest on stosowany do bardziej powierzchownego oddziaływania termicznego i może wpływać na cechy jakości skóry poprzez procesy związane z jej przebudową.

Czy trzeba zawsze używać wszystkich trzech głębokości?

Nie. Dobór powinien wynikać z budowy tkanek, wskazania, urządzenia i planu terapii. Wielopoziomowa aplikacja może być użyteczna, ale nie jest obowiązkowym schematem dla każdego pacjenta.

Czy głębszy przetwornik daje mocniejszy lifting?

Nie można tak tego interpretować. Głębsze ognisko oznacza przede wszystkim inną warstwę docelową. Rezultat zależy dodatkowo od energii, liczby punktów, ich rozmieszczenia i biologicznej odpowiedzi tkanek.

Czy powierzchnia skóry jest uszkadzana?

Energia jest projektowana tak, aby koncentrować się pod powierzchnią, dzięki czemu naskórek zwykle pozostaje bez ablacyjnego uszkodzenia charakterystycznego dla części laserów. Nie oznacza to jednak braku działań niepożądanych – mogą występować między innymi zaczerwienienie, obrzęk, tkliwość i ból.

Czy metoda może uszkodzić tkankę podskórną albo nerw?

Takie zdarzenia są możliwe. W literaturze i bazach nadzoru opisywano między innymi lipoatrofię oraz następstwa neurologiczne. Dlatego znajomość anatomii i właściwy dobór głębokości mają bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa.

Źródła

1. „Microfocused Ultrasound With Visualization Induces Remodeling of Collagen and Elastin Within the Skin”, 2024. Badanie histologiczne pokazujące punkty koagulacji na poziomach 1,5, 3,0 i 4,5 mm oraz późniejsze zmiany w kolagenie i elastynie.
2. S. Food and Drug Administration, Product Code OHV, „Focused ultrasound for tissue heat or mechanical cellular disruption”. Aktualna klasyfikacja urządzeń estetycznych wykorzystujących skoncentrowane ultradźwięki.
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745. Oficjalne ramy prawne dotyczące bezpieczeństwa, oceny ryzyka, działania i wprowadzania wyrobów do używania na rynku UE.